CERN’de Neler Oluyor?

” LHC de Ne Bekliyoruz, Bilime Ne Katkısı Var “

Dr. Gökhan Ünel Universıty Of Calıfornıa, Irvıne- Ucı/Cern 

Dr. Sezen Sekmen –  Kore Kyungpook Ulusal Üniversitesi/ Cern

Bugün maddenin temel yapı taşlarını ve aralarındaki etkileşmeleri inceleyen bilim dalına “parçacık fiziği” diyoruz. Maddenin çok küçük boyutlardaki yapısını incelemek için de maddeyi çok yüksek enerjilerde çarpıştırmak gerekiyor. Çarpışma enerjisi ne kadar büyük olursa o kadar küçük boyutlarda inceleme olanağı veriyor. Bunun için de parçacık hızlandırıcıları kullanılıyor. CERN’de birbirini tamamlayarak en yüksek enerjilere ulaşılmasını sağlayan bir takım hızlandırıcıların yanında kendi enerji sınırlarında yapılan deneylere de ev sahipliği yapabilen çeşitli hızlandırıcılar bulunmaktadır. CERN’in temel işlevi maddenin yapı taşlarını ve bunların birbiri ile etkileşmelerini incelemek ve bu konuda yapılan deneysel çalışmalara ev sahipliği yapmak olsa da, bir taraftan geleceğin bilim insanı, mühendis ve kalifiye işgücünü yetiştirerek, bir taraftan da araştırmalarda gerekli teknolojilerin geliştirilmesini sağlayarak, üye ülkelere yetişmiş insan gücü ve bilgi birikimi sağlamaktadır. Bütün dünyadan bilim insanları için bir çekim merkezi oluşturarak da, değişik ülke ve kültürlerden insanları birleştirmektedir. İsviçre – Fransa sınırında bulunan CERN’in ana yerleşkesine bu iki ülke ortak ev sahipliği yapmaktadır. İsviçre – Fransa sınırı ana yerleşkenin ortasından geçse de, iki ülke arasında varılan anlaşma gereği yerleşke İsviçre gümrük sınırları içinde sayılmaktadır. Daha sonra kurulan ikince yerleşke Fransa sınırları içinde kaldığından CERN’un biri İsviçre’de diğeri Fransa’da iki adresi vardır. Her gün 4000 üzerinde kadrolu veya diğer sözleşmeli personeli ve başka kurumlardan binlerce araştırmacı tarafından kullanılan, bankaları, postaneleri, kafeteryaları, heykel ve havuzları ile orta boy bir kasaba görünümündedir. CERN’de çalışanlara genel olarak bakıldığında (Şekil 3 sol yan) ise en çok 26 yaşındaki genç araştırmacıların bulunduğu görülebilir: bunlar çeşitli üniversitelerdeki doktora öğrencileridir. Mezun olduktan sonra ne yaptıkları ise aynı şekilde orta ve sol yanda verilmiştir. Görüleceği gibi, çokluk endüstride çalışmakta, bunların da büyük çoğunluğu bilişim alanında yer almaktadır. Bölgede yoğun bir yerleşim olması ve buna bağlı olarak arazi fiyatlarının yüksek olması sonucu, CERN’deki büyük hızlandırıcılar için gerekli alanlar kamulaştırılıp yerleşkelerin sınırları genişletilmek yerine yer altındaki tüneller içine kurulmuş sadece deney bölgelerinde yer üstünde olması gereken destek binalarının bulunduğu bölgeler CERN yerleşkesine katılmıştır. Örneğin 26 km uzunluktaki Büyük Hadron Çarpıştırıcısının çok az bir kısmı CERN yerleşkeleri içinde kalmaktadır. Tünellerin yerin yaklaşık 100m altında olmasının ana nedeni ise yer altı sularının ana akış yollarını engellememek ve hızlandırıcıyı sağlam kaya tabanına oturtmak içindir. Avrupa Nükleer Araştırma Organizasyonu’nun en yetkili kurumu üye ülkelerden, biri siyasi idareyi temsilen biri de bilimi temsilen ikişer kişinin katılımı ile oluşturulan konseydir. Konseyde her ülke iki kişi tarafından temsil edilmesine rağmen her ülkenin tek oy hakkı vardır. Alınan kararların çoğu için oy çokluğu yeterli olsa da kararların oy birliği ile alınmasına özen gösterilir. Konseye bilimsel programlar için danışma görevi üstlenen Bilim Kurulu bilimsel yeterlilikleri dünyaca kabul görmüş bilim adamlarından oluşur.

Meraklısına Parçacık ve Hızlandırıcı Fiziğinden ……..

Meraklısına Parçacık ve Hızlandırıcı Fiziği

bursaprogramcernBURSA

Bursa’da Bireysel Tüm Programa Katılım Başvurusu İçin Kayıt Olunuz!